Recuerdos de un viaje a Santiago de Galicia · Unidad 100 de 108
Unidad 100 · HIMNOS HISTÓRICOS DEL BREVIARIO COMPOSTELANO
Texto completo en español de una edición de dominio público con fuente y huella registradas.
HIMNOS HISTÓRICOS DEL BREVIARIO COMPOSTELANO
SOBRE LA TRASLACIÓN DEL SANTO APÓSTOL.
Merecen registiarse aquí como remate y corona de la versión tradicional á que se atuvo en definitiva la noble Iglesia de Compostela. Dio á luz por separado los dos primeros D. Juan Tamayo Salazaren su Martyrologium hispanum (i) sobre el día 3o de Diciembre. Sirvióle de ejemplar el Breviario Compostelano, impreso en Salamanca el año 1 569 por Juan Gastius; y á éste el único manuscrito que permanece aún en la catedral de Santiago, y se trazó en la segunda mitad del siglo xv.
Ignórase, cuándo y cómo se compuso este oficio. Su primera redacción no me parece anterior al siglo XIV, constando que otros Breviarios vetustísimos como el de Zamora, Placencia, Burgos y otros que Tamayo compulsó, tomaron de la gran Leyenda de Fleury las lecciones de los nocturnos. Y que el antiguo Compostelano seguía esta misma norma, sobrado lo indican las Lectiones secundum Leonem Papam et magistrum Parucham. El oficio presente toma las suyas de la carta de San León «Noscat fraternitas vestrat autorizada por el códice Calixtino; y tanto la versificación como el tejido histórico de sus himnos, arguyen un tiempo medio entre los siglos xiii y xv. Todo el oficio (si mal no conjeturo) se inspira además contra algunas ideas vertidas por el doctor Juan Béleth, á las que en balde quiso dar boga ó prestar nuevo crédito el franciscano ilustre, Juan Rodríguez del Padrón, con su Historia de Iria.
Himno de vísperas.
Adest dies laetitiae. Beatus in quo Jácobus Terris datxir Hispanias Dux et patronus inclytus.
Quipro Christo supplicinm Primus passus prae caeteris Apóstol is, indicium In coelum dedit itinerií.
Cujus Corpus discipuli.
Nocte levantes inedia Profani metu populi, Petunt Joppem praesidia.
Natis parata mittitur lilis a Deo marium; Corpus in ea ducitur Per maris longum spatium.
Post dies seplem ( i ) Iriat Portum iulrantes gandió, Omnes coelesti curiae Laudes cantant tripudio.
Ibi midta miracula Ostenduntur divinitus; Corpus ardens ut fácula Fulgore fulget coelitus.
Gloria tibi, Domine, Qui natus es de Virgine, Cum Patre et Sancto Spiritu In sempiterna saecula. — Amen.
Himno de maitines, que sigue al invitatorio:
Gaude,/elix Hispania, Laetis exultans mentibus, Cui diicis solemnia Dignis cantando laudibus (2).
Hic est Ule magnijicus Miles, potens certamine, Primus palma glorificus Apostolorum agmine.
Qui post raortis sententiam, Navi deductus Iriara, Tibi dedit nolitiam Magnas coelestis curiae.
Ut reprobar et idola Cum ómnibus piaculis.
(II Tomo VI, Lyon. ibjg.
(1) En el manuscrito y en el Breviario impreso: 'postdiem teptemt. Tamayo corrigió su lectura en la de 'dies septemt con arreglo al texto paralelo del último responsorio ó antífona, en el segundo Nccturno. El autor del himno hubo de escribir naturalmente -post ¿lemíexíam»; tomando en cuenta que la navegación duró sois dias desde el puerto de Jaffa al de Iria.
(2) En ambos breviarios «ludibus».
1 4»
Jam n'de facía m ( i ) crédula MulHs tisis miraculis.
.Vam draco magnus rmnpiíur Percussus a discijiulis; Signo crucis obsequitur Turba boum horribilis.
Caemento pons dissolcitur; Turbae mergunturjlumine; Fera matrona vincitur Christi susceplo nomine.
Corpus slalim conditv.r IHversis aromaiibus, Bt Compostdlam ducitw Psalinis, hyntnis coelestibus.
Ubi sepultum túmulo MuUisfulget prodigiis; Virtutibus, vitae pábulo Nos regens ac praesidiis.
Gloria tibí, Domine, Q,ui natus es de Virgine, Cum Paire et Sancto Spiritv Itt sempiterna saecula. — Amen.